NEZCE SEYİR… Ayakİzi

Kuzey’de olsun Güney’de olsun, fırsat buldukça gidiyoruz festivallere. Kimi zaman gezi veya yöre keşfi için, bazan esnafa destek amaçlı. Son yıllarda çoğunun panayır havasına evrilmesi, daracık köy yollarındaki trafik sıkışıklığı ve aynılaşmaları nedeniyle ziyaretlerimiz azalsa da tercihli olarak  gidiyoruz.

Lefke’de Hurma Festivali vardı dün. Geleneksel festival. Önceki yıllarda da gitmişliğimiz çok. Ama bu sefer itici gücümüz, festival etkinlikleri kapsamındaki Lefke kent turuydu.

Öğle saatlerinde gittik; bir sokak mangalında atıştırma, macundan hurmaya kısa bir alışveriş turuyla esnafa katkı ve ardından esas amaç Lefke turuna katılmaktı. Ama takıldık kaldık festival merkezinde. Müzik gruplarının iyi olmasından mı, katılımcıların/izleyicilerin ruhundan mı bilemedim, uzun süreden beri olmadığı kadar keyif aldık. Katılım inanılmazdı. Köy içindeki geçiş kapısının etkisiyle sanırım, Güney Kıbrıs’tan gelenler de çoktu. Üstelik, son zamanlarda birçok yerde görüldüğü gibi, kalabalığın sebebi adaylar/siyasiler değildi. Zaten ‘ilgisizliğe, kaderine terk edilmişliğe’ tepki olarak siyasilere, özellikle yetkililere davet yapılmadığı da anonslarla duyuruldu.

Bu yazıyı yazmamın esas nedeni ise kent turu. Yaklaşık 2 saatlik tur süresince, neden yazmıyorsun, neden farkındalık yaratmıyorsun diye sordum kendi kendime. Ada dışındaki ülkeleri gezince yazıyorsun da sürekli gezmene rağmen neden ülkeni yazmıyorsun! Sanırım, nasılsa herkes her yeri biliyor, gerek yok algımızdan…  Ama bugün bir kez daha fark ettim ki, doğru bir algı değilmiş. Ben bile bilmiyormuşum! Burdaki ‘bile’ kendime eleştiri aslında. Lefke’ye sürekli gidiyorum, hatta butik otellerinde geceleme yapıyorum, Aplıç kapısından güneye geçiyorum; ama burada tarihe tanıklık eden köy merkezindeki bir müzeyi, Maden Müzesi’ni ilk defa görüyorum! Demek ki farkındalık şartmış…

Kente ruhunu katan, Lefke ve ada tutkunu, Lefke Turizm Derneği Başkanı, profesyonel rehber Hasan Karlıtaş önderliğinde yaptık kent turunu. Sokaklarında yürüdük, tarihi konakları yakından inceledik, tarihi simgelerini hâlâ koruyan mahkeme binalarından çeşmelere kadar yürüyebildiğimiz kadar yürüdük. Sürekli anlattı, kentin nerden nereye geldiğini örnekleriyle dile getirdi. Bir zamanların nahiyesi olan kentin, son 50 yılda kaderine terk edildiğini vurguladı.

Beni esas etkileyen ise müze oldu. Maden Müzesi…

Geçmişte sinema ve otel olarak kullanılan kent merkezindeki tarihi bir binada bulunan müze, sadece bölgenin değil adanın tarihi kanıtlarıyla dolu. Haritalar, fotoğraflar, bakır kalıntıları, tartılar, vagonlar, işçi belgeleri, madenci kıyafetleri, hepsinden önemlisi video kayıtları. Tümü orijinal. Kıbrıs’ın bakır adası unvanının simgesi bir müze bu.

Yaklaşık 10 yıldan beri Cittaslow (Sakin Şehir) unvanına sahip kentte, binlerce yıllık geçmişin izleri her yerde. Roma, Venedik, Osmanlı, İngiliz döneminin izlerine adım başı rastlamak mümkün. Cumbalı konaklar, farklı dönemlerin izlerini taşıyan mimari yapılar, binalarda veya yollarda amblemler, simgeler, çeşmeler, kanallar…

Portakalı yanında hurma ve ceviziyle ünlü bu kentte 2 bin hurma ağacı, 1500’den fazla da ceviz ağacı varmış. Tarihi ev sayısı ise 40’tan fazla.

Bu yazı birilerine köyle, müzeyle ilgili ilham olacaksa; sokak sanatına da dikkat. Mutlaka herkes biliyordur, yoldan geçerken fark edilmiştir ama onların da notunu düşmekte fayda var.

Lübnanlı bir sanatçının çizdiği, 3 boyutlu, kocaman bir duvar üzerindeki Muflon grafitisine bakmadan geçmeyin. Bir diğer grafiti de, köy meydanında, hemen müze yanındaki Solon. Antik Soli kentinin kuruluşu ve ismiyle özdeşleşen ünlü Atinalı Filozof Solon’u tasvir eden duvar resmi.